Hỏi đáp về tàn cuộc cờ tướng

殘 Một Xe có thắng được Sĩ Tượng toàn không?Thường không, đó là thế hoà tiêu chuẩn. Nhưng chỉ cần thiếu một Sĩ thì cũng con Xe đó thường thắng. 殘 Pháo trơ có chiếu bí được Tướng không?Không, thậm chí không chiếu được. Cung trống không cho Pháo cái ngòi nào, mà Pháo phải có ngòi mới ăn quân được. 殘 Trong tàn cuộc, Mã hay Pháo mạnh hơn?Khai cuộc Pháo nhỉnh hơn vì bàn cờ đầy ngòi; tàn cuộc Mã mạnh hơn vì bàn thưa thì Pháo hết ngòi còn Mã hết bị cản. 殘 Hai Mã có chiếu bí được Tướng trơ không?Có, hai Mã phối hợp đủ để ép chiếu bí một Tướng trơ, dù kỹ thuật khó và chậm hơn nhiều so với hai Xe hay một Xe. 殘 Tàn cuộc Xe đối Xe diễn ra thế nào?Bên có Xe hoạt động tích cực hơn, kiểm soát lộ mở và hỗ trợ Tốt qua sông tốt hơn thường thắng, nhiều hơn là bên còn nhiều Tốt hơn. 殘 Một Xe chiếu bí Tướng trơ thế nào?Dùng Xe ép Tướng đối phương vào biên cung, rồi dùng chính Tướng nhà khống chế các điểm thoát còn lại, vì một Xe không đủ phủ hết chín điểm một mình. 殘 Vào tàn cuộc nên đổi quân gì trước?Đổi bớt quân tấn công của đối phương khi đang phòng thủ, và giữ lại quân chủ động của mình khi đang tấn công. Đổi đúng loại quân quan trọng hơn đổi đúng số lượng. 殘 Vì sao Tướng an toàn hơn ở tàn cuộc so với trung cuộc?Ít quân trên bàn nghĩa là ít quân tấn công có thể phối hợp cùng lúc, và Tướng còn có thể tự tham gia phòng thủ mà không sợ bị nhiều đòn tấn công dồn dập. 殘 Luật 60 nước không ăn quân ảnh hưởng tàn cuộc thế nào?Nó đặt giới hạn cho việc câu giờ trong thế bế tắc, và nhắc bên đang cầm hoà rằng chỉ ăn quân mới làm lại số đếm, không phải chiếu liên tục. 殘 Vì sao Tượng quan trọng hơn khi bàn cờ vắng quân?Khi càng ít quân trên bàn, mỗi quân phòng thủ còn lại phải gánh vác nhiều việc hơn. Một cặp Tượng nguyên vẹn thường là toàn bộ tuyến phòng thủ còn sót lại. 殘 Mã và Tốt phối hợp trong tàn cuộc thế nào?Tốt khống chế điểm mà Mã không thể tự bảo vệ, còn Mã hỗ trợ Tốt tiến vào cung. Cặp đôi này bù trừ điểm yếu cho nhau tốt hơn nhiều so với đi riêng lẻ. 殘 Thế trận thành luỹ (fortress) trong tàn cuộc là gì?Một cấu trúc phòng thủ mà bên tấn công không thể phá vỡ dù vẫn còn ưu thế quân, ví dụ Sĩ Tượng toàn trước một Xe trơ. Nhận ra và giữ được thế này là một kỹ năng phòng thủ thực thụ. 殘 Hơn đối phương một Tốt ở tàn cuộc thì chuyển hoá thắng thế nào?Đẩy Tốt thừa về phía cung đối phương với sự hộ tống, đồng thời đổi bớt quân lớn để giảm khả năng phản công, không cố giữ nguyên toàn bộ quân trên bàn. 殘 Xe đối Mã trong tàn cuộc ai lợi hơn?Xe thường thắng nhờ hoạt động không giới hạn và khống chế cả hàng lẫn cột, nhưng một Mã được Sĩ Tượng hỗ trợ tốt vẫn có thể cầm hoà nếu Tướng bên yếu đủ an toàn. 殘 Xe đối Pháo trong tàn cuộc ai lợi hơn?Xe thường lợi hơn nhiều, vì bàn cờ tàn cuộc đã vắng quân đúng lúc Pháo cần ngòi nhất. Pháo chỉ thực sự nguy hiểm khi còn đủ quân xung quanh làm ngòi. 殘 Hai Pháo có chiếu bí được Tướng trơ không?Có. Hai Pháo phối hợp, mỗi con làm ngòi cho con kia, đủ để ép chiếu bí Tướng trơ, đúng cơ chế của thế pháo chồng nhưng thực hiện trong không gian mở của tàn cuộc. 殘 Mã và Sĩ phối hợp chiếu bí Tướng trơ thế nào?Mã không cần Sĩ: Mã cùng Tướng nhà đã thắng Tướng trơ ở mọi thế, chậm nhất bảy nước. Sĩ không rời được cung nhà nên không thể hộ Mã gần cung đối phương. 殘 Tàn cuộc Pháo đối Pháo diễn ra thế nào?Ai còn nhiều ngòi tốt hơn, thường là còn nhiều Tốt hoặc Sĩ Tượng gần Pháo mình, thường chiếm ưu thế, vì cả hai Pháo đều yếu đi cùng lúc khi bàn cờ vắng quân. 殘 Tàn cuộc Mã đối Mã diễn ra thế nào?Mã nào hoạt động tích cực hơn, không bị cản chân bởi quân nhà, thường quyết định kết quả. Vì cả hai quân đều mạnh lên khi bàn cờ vắng, đây là cuộc đua về vị trí hơn là về vật chất. 殘 Tàn cuộc Xe Tốt đối Xe Tốt quyết định bởi điều gì?Không phải số Tốt mỗi bên còn lại, mà là Tốt nào tiến xa hơn, được Xe hộ tống tốt hơn, và Xe nào hoạt động tích cực hơn trong việc vừa tấn công vừa phòng thủ cùng lúc. 殘 Vì sao tàn cuộc chỉ còn Tốt, không quân lớn, hiếm khi xảy ra?Vì Tốt không có phong cấp nên không thể tự tạo ra quân mạnh mới, khiến việc đổi hết mọi quân lớn của cả hai bên trước khi tàn cuộc kết thúc gần như không có động lực chiến thuật. 殘 Cách phòng thủ một tàn cuộc kém quân?Đổi bớt quân tấn công của đối phương, giữ Sĩ Tượng nguyên vẹn càng lâu càng tốt, và chủ động tìm cách dẫn ván cờ về một cấu trúc thành luỹ thay vì cố giữ toàn bộ vật chất còn lại. 殘 Chuyển từ trung cuộc sang tàn cuộc nên tính toán thế nào?Đánh giá cấu trúc phòng thủ còn lại của cả hai bên trước khi quyết định đổi quân, vì một cuộc đổi quân đúng lúc trung cuộc có thể quyết định toàn bộ kết quả tàn cuộc sắp tới. 殘 Sĩ tượng bền là gì và vì sao khó phá vỡ?Cấu trúc còn nguyên hai Sĩ hai Tượng đúng vị trí chuẩn, phủ kín mọi điểm chiếu bí gần cung và mọi điểm Mã hay Tốt đối phương cần dùng. Đây là hàng thủ khó xuyên phá nhất trong cờ tướng. 殘 Tàn cuộc Tốt đối Tốt (không quân khác) ai thắng?Bên có Tốt tiến gần cung đối phương hơn hoặc còn nhiều Tốt hơn thường thắng, vì Tốt không lùi được nên mỗi bước tiến là một cam kết vĩnh viễn không thể sửa sai. 殘 Xe đối hai Mã, ai lợi hơn trong tàn cuộc?Thường gần cân bằng, nghiêng nhẹ về hai Mã nếu chúng phối hợp tốt và không bị cản chân, vì hai quân tấn công từ hai hướng khác nhau khó cho một Xe đơn độc phòng thủ hết. 殘 Hai Xe đối một Xe, tàn cuộc quyết định bởi điều gì?Gần như luôn thắng cho bên có hai Xe, vì cặp Xe khống chế diện tích lớn hơn nhiều so với gấp đôi một Xe, và bên chỉ có một Xe hiếm khi đủ sức vừa tấn công vừa phòng thủ cùng lúc. 殘 Pháo Tốt đối Pháo Tốt, tàn cuộc quyết định bởi điều gì?Ai còn nhiều ngòi tốt hơn cho Pháo của mình, và Tốt bên nào tiến gần cung đối phương hơn. Hai yếu tố này thường tương tác chặt chẽ, vì chính Tốt thường đóng vai trò ngòi cho Pháo cùng bên. 殘 Tàn cuộc Xe Pháo đối Xe Pháo, ai lợi hơn?Ai phối hợp hai quân của mình chặt chẽ hơn, đặc biệt theo nguyên lý Xe Pháo cùng đường, thường quyết định, hơn là chênh lệch nhỏ về Sĩ Tượng còn lại của mỗi bên. 殘 Một Xe đối một Mã cộng một Tốt, ai thắng trong tàn cuộc?Thường nghiêng về bên có Xe nếu Tốt chưa qua sông hoặc chưa gần cung, nhưng cân bằng hơn nhiều nếu Tốt đã áp sát và được Mã hộ tống, vì cặp Mã Tốt phối hợp bù đắp phần nào chênh lệch giá trị. 殘 Tàn cuộc chỉ còn Sĩ Tượng đối Sĩ Tượng có luôn hoà không?Có, gần như luôn luôn. Không bên nào còn quân tấn công nào đủ sức chiếu bí, vì Sĩ và Tượng đều thuần phòng thủ và không bao giờ rời khỏi phạm vi của mình để đe doạ Tướng đối phương. 殘 Tốt thông (không bị Tốt đối phương cản trên cùng đường) quan trọng thế nào trong tàn cuộc?Một Tốt thông không có Tốt đối phương nào cùng hoặc gần đường để cản bước tiến của nó thường đáng giá hơn nhiều so với giá trị danh nghĩa, vì nó có thể tiến tới cung mà không sợ bị đổi ngang giá dọc đường. 殘 Tốt biên có khác Tốt giữa trong tàn cuộc không?Có, khác đáng kể. Tốt biên qua sông chỉ đi ngang được về một phía, vào trong bàn cờ, trong khi Tốt gần giữa qua sông có thể đe doạ cả hai bên, khiến nó linh hoạt và nguy hiểm hơn nhiều khi áp sát cung. 殘 Tàn cuộc Mã Pháo đối Mã Pháo, điều gì quyết định?Bên nào phối hợp hai quân linh hoạt hơn và giữ được nhiều ngòi cho Pháo hơn, vì cả hai bên đều dùng chung một cặp quân nên khác biệt nằm ở cách triển khai chứ không phải loại quân. 殘 Một Tốt đơn độc có bao giờ tự mình chiếu bí được Tướng trơ không?Được, nếu Tốt chưa xuống hàng đáy: nhờ Tướng nhà hỗ trợ qua luật lộ mặt tướng, Tốt qua sông thắng được Tướng trơ. Tốt đã xuống hàng đáy thì chỉ còn hoà. 殘 Một Xe đối Xe Pháo, bên yếu có cơ hội cầm hoà không?Có cơ hội thực sự nếu bên một Xe còn giữ nguyên sĩ tượng bền, vì Pháo thêm vào cần ngòi mới phát huy sức mạnh, mà bàn cờ càng vắng thì ngòi càng hiếm. 殘 Một Mã trơ đối Sĩ Tượng còn nguyên, ai thắng?Hoà. Mã trơ, nhờ Tướng nhà hỗ trợ, thắng được Tướng trơ, nhưng trước Sĩ Tượng còn nguyên thì không đủ sức: bên phòng thủ có quá nhiều quân để che chắn và lấp điểm. 殘 Hơn một Tốt nhưng thiếu một Sĩ, bên nào lợi hơn trong tàn cuộc?Thường bên thiếu Sĩ vẫn bất lợi hơn, vì mất một Sĩ mở ra nhiều thế chiếu bí tiềm tàng, trong khi hơn một Tốt chỉ mang lại lợi thế vật chất nhỏ và cần nhiều nước mới chuyển hoá được. 殘 Xe đối Mã Pháo, ai lợi hơn trong tàn cuộc?Gần cân bằng, hơi nghiêng về Xe nếu Mã và Pháo chưa phối hợp tốt, vì Xe hoạt động độc lập trong khi Mã Pháo cần thời gian ăn khớp mới phát huy hết mối đe doạ kép. 殘 Tàn cuộc cờ tướng có được giải hoàn toàn bằng máy tính (tablebase) giống một số tàn cuộc cờ vua không?Một số tàn cuộc ít quân đã được giải hoàn toàn bằng máy tính, cho kết quả chính xác tuyệt đối, nhưng phạm vi còn hẹp hơn nhiều so với cờ vua vì số lượng giao điểm và loại quân khiến không gian tính toán lớn hơn đáng kể. 殘 Một Pháo trơ đối Sĩ Tượng còn nguyên, có thắng được không?Không. Một Pháo trơ không có ngòi nào để chiếu hay ăn quân trong một cung trống, và một Sĩ Tượng còn nguyên vẹn không tạo thêm cơ hội nào cho nó; kết quả là hoà chắc chắn. 殘 Tàn cuộc Mã Tốt đối Mã Tốt, quyết định bởi điều gì?Quyết định chủ yếu bởi Tốt bên nào tiến gần cung hơn và Mã bên nào được hộ tống tốt hơn, vì hai yếu tố này cộng lại tạo ra mối đe doạ sớm hơn hẳn so với chỉ đếm quân ngang nhau trên giấy. 殘 Ba Tốt qua sông, không quân nào khác, có chiếu bí được Tướng trơ không?Có, và thừa sức: ngay cả một Tốt chưa xuống tới hàng đáy, cùng Tướng nhà hỗ trợ, đã đủ thắng Tướng trơ. Ba Tốt chỉ khiến việc khống chế các điểm trong cung nhanh và chắc hơn. 殘 Có bao nhiêu quân trên bàn thì một thế cờ mới được coi là tàn cuộc thực sự?Không có con số cố định trong luật; tàn cuộc được định nghĩa bằng đặc điểm chiến lược, không phải số quân. Dấu hiệu rõ nhất là khi Tướng có thể an toàn tham gia phòng thủ và mỗi quân còn lại đóng vai trò quyết định. 殘 Xe đối hai Pháo, ai lợi hơn trong tàn cuộc?Thường nghiêng nhẹ về Xe, khác với Xe đối hai Mã vốn khá cân bằng, vì hai Pháo phụ thuộc vào ngòi mà bàn cờ tàn cuộc thường không cung cấp đủ cho cả hai cùng lúc. 殘 Pháo đối Mã và Tốt, ai lợi hơn trong tàn cuộc?Vật chất gần như ngang nhau, nhưng bên có Mã và Tốt thường nắm cơ hội thực chiến tốt hơn nếu Tốt đã qua sông và tiến sâu, vì một Pháo đơn độc khó phong toả một Tốt được Mã hộ tống mà không có quân khác hỗ trợ. 殘 Xe đối Pháo và Tốt, ai lợi hơn trong tàn cuộc?Về điểm số, Xe đã hơn hẳn Pháo cộng Tốt, và Xe còn linh hoạt hơn nhiều nên thường nắm lợi thế thực chiến, trừ khi Tốt đã tiến sát cung đối phương và được Pháo yểm trợ chắc chắn. 殘 Chỉ còn Tốt (không Xe, Mã, Pháo) đối Sĩ Tượng còn nguyên, Tốt có phá vỡ được phòng thủ không?Gần như không, trừ khi có số lượng Tốt đủ lớn phối hợp; một hoặc hai Tốt đơn độc, không còn quân lớn nào hỗ trợ, thường không đủ sức xuyên thủng một cấu trúc Sĩ Tượng còn nguyên vẹn để chiếu bí Tướng. 殘 Mất một Sĩ so với mất một Tượng, tổn thất nào nghiêm trọng hơn cho phòng thủ tàn cuộc?Mất Sĩ thường nghiêm trọng hơn cho an toàn trực tiếp của Tướng vì Sĩ đứng ngay trong cung che chắn các điểm chéo sát Tướng, trong khi Tượng chủ yếu chặn các đòn tấn công từ xa qua sông; tuỳ hướng đối phương tấn công mà mức độ ảnh hưởng có thể đổi chỗ. 殘 Trong tàn cuộc, Tướng có nên chủ động di chuyển trong cung để hỗ trợ phòng thủ, khác gì Vua trong cờ vua thường tích cực tiến ra giữa bàn?Không giống Vua cờ vua thường tiến ra giữa bàn ở tàn cuộc, Tướng cờ tướng không bao giờ rời cung. Nó vẫn nên di chuyển, nhưng chỉ trong phạm vi hẹp đó: chọn chỗ phòng thủ tốt nhất, hoặc dùng luật lộ mặt tướng khống chế một đường dọc. 殘 Tàn cuộc Xe Mã đối Xe Mã, điều gì quyết định?Với vật chất ngang nhau ở cả hai bên, kết quả thường phụ thuộc vào việc Mã bên nào được đặt ở vị trí an toàn hơn, ít bị cản chân hơn, và Xe bên nào kiểm soát được đường dọc hoặc hàng ngang quan trọng nhất, hơn là vào một ưu thế vật chất nào. 殘 Cao tốt và đê tốt (Tốt thấp) khác nhau thế nào trong tàn cuộc?Tốt càng vào sâu càng mất lựa chọn vì không lùi được. Cao tốt, đê tốt, lão tốt khác nhau thế nào và vì sao đừng vội đẩy Tốt xuống. 殘 Lão tốt (Tốt đã xuống hàng đáy) còn tác dụng gì?Tốt ở hàng đáy đối phương chỉ còn đi ngang. Vì sao lão tốt cùng Tướng nói chung không thắng được Tướng trơ, và những việc nó vẫn làm được. 殘 Mã Pháo chiếu bí Tướng trơ thế nào?Mã Pháo thắng được Tướng trơ. Ba bước: Tướng nhà chiếm một đường, Mã dồn Tướng đối phương, Pháo kết thúc bằng Mã làm ngòi. 殘 Pháo Sĩ chiếu bí Tướng trơ thế nào?Pháo trơ không chiếu bí được, nhưng thêm một Sĩ là thắng. Tướng nhà khoá một đường, Sĩ làm ngòi, Pháo chiếu dọc từ phía sau Sĩ. 殘 Một Xe đối Tướng có hai Sĩ, hoặc hai Tượng, có thắng được không?Sĩ tượng toàn giữ hoà trước một Xe, nhưng chỉ hai Sĩ hoặc chỉ hai Tượng thì theo lý thuyết cơ bản Xe thắng được. Vì sao và cách nghĩ. 殘 Dùng Tướng nhà hỗ trợ tấn công trong tàn cuộc thế nào?Nhờ luật hai Tướng không đối mặt, Tướng nhà khống chế cả một đường của cung đối phương. Cách tận dụng điều đó để chiếu bí. 殘 Vì sao Pháo yếu đi ở tàn cuộc?Vì Pháo cần ngòi để ăn quân, và mỗi lần đổi quân lại mất đi một ngòi tiềm năng. Bàn cờ trống trơn thì Pháo không còn gì để làm việc. 殘 Kỹ thuật Pháo Sĩ thắng Tướng trơ là gì?Đưa Sĩ tới một điểm làm ngòi cho Pháo, rồi dùng Pháo khoá các điểm thoát của Tướng và kết thúc bằng một nước chiếu qua ngòi. 殘 Một Pháo đấu với hai Mã thì thế nào?Kém, nếu chỉ một mình. Hai Mã phối hợp che cho nhau khỏi bị cản chân và vờn được một Pháo đơn độc, vốn cần cái ngòi mà hai Mã có thể tránh không cho. 殘 Pháo thể hiện thế nào trong tàn cuộc chỉ còn Tốt?Khá tốt, vì Tốt là những cái ngòi rẻ mà đối phương hiếm khi muốn tốn nước để ăn, giúp đòn doạ của Pháo sống sót cả khi các ngòi khác đã biến mất. 殘 Cờ tướng có thế tàn cuộc dễ hoà như Tượng khác màu trong cờ vua không?Không hẳn. Tượng cờ tướng không bị gắn với màu ô như Tượng cờ vua, và hai Tượng của một bên dùng chung đúng bảy điểm, nên cơ chế hoà đó không có tương đương. 殘 Đang thắng thì có tránh được hoà trong cờ tướng không?Thường là được: từ chối lời mời hoà, tránh lặp thế không cần thiết, và bảo đảm bạn không phải bên buộc phải đổi nước theo luật chiếu lặp và đuổi lặp. 殘 Thế cờ bế tắc trong cờ tướng là gì?Thế cờ mà không bên nào tiến triển được vì mọi đường tấn công đều bị chặn, thường gặp nhất là một Xe trơ đứng trước Sĩ Tượng toàn. 殘 Làm sao biết lực lượng không đủ để thắng trong cờ tướng?Đối chiếu với danh sách chuẩn: một Pháo trơ, hay một Tốt đã xuống hàng cuối, không ép được chiếu bí; còn Xe, Mã, hoặc Pháo có Sĩ làm ngòi thì được. 殘 Luật lộ mặt tướng có thể khiến một thế tưởng thắng thành hoà không?Gián tiếp thì có. Ở vài tàn cuộc thưa quân, bên thắng không tiến triển được nếu không phạm luật lộ mặt tướng, nên phải đi lặp tới khi thoả điều kiện thế lặp. 殘 Cần tối thiểu bao nhiêu quân để thắng trong cờ tướng?Một Xe hay một Mã trơ đều chiếu bí được Tướng trơ nhờ Tướng nhà hỗ trợ, một Tốt chưa xuống hàng cuối cũng vậy. Riêng Pháo trơ thì không. 殘 Tàn cuộc có Tốt qua sông thì thắng thế nào?Đẩy Tốt về phía cung chứ đừng ra biên, và luôn có quân hỗ trợ. Một Tốt khống chế một điểm trong cung biến nước chiếu thành chiếu bí. 殘 Phòng thủ tàn cuộc bằng Sĩ Tượng thế nào?Giữ đủ cả bốn quân nếu có thể, chỉ đi chúng khi có lý do, và nhớ rằng Sĩ chặn Pháo và Xe, còn Tượng chặn Mã và Tốt của đối phương. 殘 Khi nào nên đưa Tướng lên trong tàn cuộc?Ngay khi đối phương không còn quân nào với tới được nó. Tướng khống chế lộ nó đang đứng, tức là bạn có thêm một quân tấn công miễn phí. 殘 Tàn cuộc cờ tướng có dễ hơn tàn cuộc cờ vua không?Nhìn chung là có. Tướng bị giới hạn trong chín điểm, hết nước đi là thua, và không có phong cấp — nên các thế chiếu bí ngắn và ép buộc hơn. 殘 Hơn quân thì chuyển hoá thành thắng thế nào?Đổi quân tấn công chứ đừng đổi quân phòng thủ, giữ nguyên hàng thủ nhà, đưa Tướng lên, và xem bảng vật chất trước mỗi lần đơn giản hoá. 殘 Tàn cuộc Xe trong cờ tướng diễn ra thế nào?Loại tàn cuộc hay gặp nhất. Xe thắng hàng thủ đã bị phá và hoà trước hàng thủ còn nguyên, nên chính các con Sĩ quyết định kết quả. 殘 Chỉ giữ được hai quân thì nên giữ Sĩ hay Tượng?Trong tàn cuộc, giữ cặp nào tuỳ đối phương đang tấn công bằng quân gì. Sĩ phòng thủ trước Pháo và Xe, còn Tượng phòng thủ trước Mã và Tốt. 殘 Tàn cuộc nào khó đánh nhất trong cờ tướng?Mã Pháo đối Sĩ Tượng toàn là thế khó kinh điển: thường hoà, và chỉ thắng được khi bên tấn công có kỹ thuật thật chính xác. 殘 Làm sao chặn Tốt qua sông của đối phương ở tàn cuộc?Ăn nó, chặn nó bằng một quân nó không vượt qua được, hoặc dùng Tướng — Tốt không đi lùi được, nên chặn được một lần là chặn vĩnh viễn. 殘 Vì sao tàn cuộc đang thắng của tôi lại thành hoà?Thường có ba lý do: đổi quân thành lực lượng không chiếu bí được, để Tướng ở nhà, hoặc phí số nước của luật 60 nước vào những nước chiếu vô mục đích. 殘 Chiếu bí bằng hai Mã thế nào?Hai Mã phối hợp để cùng lúc khống chế mọi điểm thoát của Tướng, vì không con nào một mình phủ được cả một hàng hay một lộ như Xe. 殘 Tàn cuộc Xe Pháo đối một Xe đánh thế nào?Dùng quân thừa tạo mối đe doạ thứ hai mà một Xe đơn độc không chống đỡ nổi, thay vì đổi nó đi để vào một tàn cuộc đơn giản hơn nhưng yếu hơn. 殘 Đổi quân thế nào để vào một tàn cuộc thắng?Nắm bảng vật chất trước khi bắt đầu đổi, giữ những quân vẫn ép được chiếu bí, và xét cấu trúc phòng thủ tách riêng với số quân. 殘 Hai Xe chiếu bí Tướng trơ mất bao nhiêu nước?Chỉ vài nước. Hai Xe cùng khống chế sáu trong chín điểm của cung, nên một thế chiếu bí chính xác không cần quân nào khác giúp sức. 殘 Làm sao biết một tàn cuộc là hoà lý thuyết?Xem bảng vật chất cho từng bên riêng, đếm Sĩ Tượng của bên phòng thủ, rồi so với các tổ hợp quân đã được biết là hoà trong cờ tướng. 殘 Tàn cuộc Pháo đối Mã khi bàn cờ vắng quân đánh thế nào?Mã mạnh lên khi bàn cờ vắng dần, còn Pháo cần những ngòi có thể đã không còn, nên bên cầm Mã nhìn chung là bên thoải mái hơn. 殘 Làm sao ngăn một Xe trơ phá vỡ hàng phòng thủ của mình?Giữ cả hai Sĩ và hai Tượng ở đúng điểm. Một Xe trơ không thể dựng lưới chiếu bí trước một hàng phòng thủ thật sự còn nguyên vẹn. 殘 Đang thắng thì làm sao tránh bị hoà vì lặp nước?Đổi cách chiếu, chiếm điểm thoát trước khi chiếu, và nhớ rằng luật buộc bên chiếu lặp phải đổi hướng đi, chứ không phải bên phòng thủ. 殘 Chiếu bí bằng Xe và Mã phối hợp thế nào?Xe cắt hàng cắt lộ, còn Mã khống chế những điểm thoát chéo mà riêng Xe không với tới; cùng nhau, chúng vây chặt Tướng trơ. 殘 Kỹ thuật tàn cuộc Xe đối Mã khi bàn cờ đã giản lược là gì?Bên cầm Xe nên ngăn Mã chiếm điểm mạnh ở trung tâm và không để Tướng nhà bị bắt đôi, chuyển hoá kiên nhẫn thay vì vội vàng. 殘 Kỹ thuật tàn cuộc Xe đối Pháo khi bàn cờ đã giản lược là gì?Bên cầm Xe thường thắng bằng cách tránh đứng ở nơi Pháo có sẵn ngòi, và ép Pháo vào thế phòng thủ bị động trước khi chuyển hoá. 殘 Nhiều Tốt cùng tiến phối hợp với nhau thế nào trong tàn cuộc?Hai ba Tốt liền nhau che chở cho nhau khi tiến và có thể áp đảo một hàng phòng thủ chỉ chặn được từng con một, nhất là khi đã qua sông. 殘 Chỉ còn một Mã đối Xe đối phương thì phòng thủ tàn cuộc thế nào?Giữ Mã ở các điểm trung tâm khó bị đuổi nhất, và luôn để ý cơ hội bắt đôi Xe và Tướng đối phương chỉ bằng một nước Mã. 殘 Khi hai bên đều còn một Xe, lúc nào nên đổi Xe?Đổi Xe khi bạn đang hơn quân ở chỗ khác, vì dẹp được quân hoạt động mạnh nhất của đối phương giúp ưu thế về quân hay về thế dễ chuyển hoá hơn nhiều. 殘 Kỹ thuật chơi hai Pháo đối một Xe là gì?Trên giấy hai Pháo bằng một Xe, nhưng bên có Xe thường dễ chơi hơn. Cơ hội của hai Pháo nằm ở phối hợp: con này làm ngòi cho con kia. 殘 Khi nào nên đơn giản hoá vào tàn cuộc thay vì tiếp tục tấn công?Hướng về tàn cuộc khi ưu thế nằm ở cấu trúc hay quân số chứ không chỉ ở chiến thuật: đòn tấn công thường tàn dần, còn ưu thế tàn cuộc rõ ràng thì bền. 殘 Tàn cuộc Xe Tốt đối Xe chơi thế nào?Đây là loại tàn cuộc quan trọng và nổi tiếng. Tốt thừa thường đủ để thắng, nhưng chỉ khi đi đúng kỹ thuật để yểm trợ nó tiến lên an toàn. 殘 Tàn cuộc chỉ còn Mã đối Mã chơi thế nào?Không còn quân nào khác, Mã đối Mã nói chung là hoà nếu hai bên đi chính xác, vì không bên nào có thêm lực để ép đột phá. 殘 Hơn chất (được Xe, mất Mã hoặc Pháo) thì chuyển hoá thành thắng thế nào?Có Xe trong khi đối phương chỉ có Mã hoặc Pháo bù lại là ưu thế thật sự; chuyển hoá bằng cách đổi bớt các quân khác mà vẫn giữ Xe hoạt động mạnh. 殘 Xe đối hai Mã trong tàn cuộc đã đơn giản hoá thì chơi thế nào?Trên giấy hai bên gần ngang nhau, và hai Mã phối hợp bảo vệ nhau tốt hơn một Mã nhiều, nên hãy khống chế cả hai cùng lúc thay vì đuổi riêng từng con. 殘 Tàn cuộc chỉ còn Sĩ, Tượng và Tốt ở cả hai bên, không còn quân lớn, thì diễn ra thế nào?Không còn Xe, Mã, Pháo thì không bên nào tấn công trực tiếp được; ván cờ chỉ còn xoay quanh việc Tốt nào tiến được và phá được hàng phòng thủ còn nguyên. 殘 Khi nào nên chấp nhận tàn cuộc đã là hoà lý thuyết thay vì cố ép tiếp?Khi quân số khớp với một thế hoà lý thuyết đã biết và bên phòng thủ đang đi chính xác, cố ép tiếp chỉ tốn thời gian và nước đi mà không đổi được kết quả. 殘 Hơn một Tượng hoặc một Sĩ trong khi các quân khác ngang nhau thì chuyển hoá thế nào?Một quân phòng thủ thừa hiếm khi tự nó thắng được, nhưng khiến cấu trúc của bạn khó bị phá hơn nhiều và cho phép bạn ép ở chỗ khác mà không yếu đi. 殘 Chỉ còn Tướng và một Sĩ trước toàn bộ lực lượng tấn công thì phòng thủ thế nào?Đây gần như là vốn phòng thủ tối thiểu; nhiệm vụ của con Sĩ duy nhất là che điểm biến nước chiếu thành chiếu bí, nên hãy bảo vệ nó trên hết. 殘 Trong tàn cuộc Xe đối Xe, thừa một Tượng có giá trị bằng thừa một Sĩ không?Nói chung là kém hơn. Sĩ là quân chặn trực tiếp nhất các thế chiếu bí của Xe, nên trong thế đối đầu này thiếu Sĩ thường nguy hiểm hơn thiếu Tượng. 殘 Sắp hết giờ thì thực hiện một kỹ thuật thắng tàn cuộc đã biết thế nào cho nhanh nhất?Dựa vào trình tự đã luyện thay vì tính lại từ đầu: chiếm điểm thoát trước, chiếu một lần, và đừng ứng biến một kế hoạch mới giữa chừng. 殘 Tàn cuộc Xe hai Tốt đối một Xe chơi thế nào?Hai Tốt liền nhau yểm trợ nhau tiến tốt hơn một Tốt nhiều, khiến đây là ván thắng kỹ thuật dễ hơn bản một Tốt, miễn là chúng không bị tách rời. 殘 Cầm hai Mã phòng thủ trước một Xe thì kỹ thuật thế nào?Trên giấy hai bên gần ngang nhau, và hai Mã bảo vệ nhau tốt hơn một Mã nhiều: giữ chúng phối hợp ở trung tâm và rình đòn bắt đôi Xe và Tướng. 殘 Tàn cuộc hai Tốt đối một Tốt, không còn quân nào khác, quyết định bởi điều gì?Bên có Tốt tiến xa hơn, yểm trợ tốt hơn thường thắng cuộc đua; bên hai Tốt còn có thêm lựa chọn mà bên kia không có: con này yểm trợ con kia tiến lên. 殘 Trong tàn cuộc ngang quân, có nên đổi Tốt của mình lấy Tốt đối phương không?Chỉ nên đổi khi Tốt của bạn làm ít việc có ích hơn Tốt đối phương; hai Tốt trông ngang nhau nhưng vị trí và độ tiến sâu khác thì đổi không hề trung tính. 殘 Vì sao người chơi mạnh đôi khi đi những “nước chờ” nhỏ bằng Tướng hoặc Sĩ khi đang thực hiện một kỹ thuật tàn cuộc?Một nước nhỏ, vô hại bằng Tướng hoặc Sĩ trao lại nghĩa vụ phải đi cho đối phương mà không cam kết gì, rất hữu ích khi mọi nước khác đều làm lộ sơ hở. 殘 Xe Pháo chiếu bí Tướng trơ thế nào?Dùng Xe thu hẹp các điểm của Tướng trong khi Pháo tìm ngòi để chiếu bí; hai quân phối hợp với nhau chứ không trông vào riêng quân nào. 殘 Hai Sĩ và một Tượng có cầm cự được trước một Xe trơ không?Chưa được chứng minh theo chiều nào, và riêng hai Sĩ là không đủ: khi đã mất cả hai Tượng, một Xe trơ thắng hai Sĩ ở mọi thế cờ. 殘 Xe đối một Tượng và một Tốt thì kỹ thuật thắng thế nào?Bên có Xe nói chung thắng bằng cách tách Tốt khỏi sự che chở của Tượng trước, vì một Tượng không đủ sức cứu con Tốt đang bị tấn công trực tiếp. 殘 Hai Xe đối Xe Pháo thì chuyển hoá thắng thế nào?Xe thừa là ưu thế thật, thường thắng, nhưng Pháo phòng thủ tạo phản công thật sự, nên hãy đổi Xe đối phương khi có dịp tốt thay vì né mọi cuộc đổi quân. 殘 Hơn một Tốt nhưng kém chất thì đánh giá tàn cuộc thế nào?Nói chung bên hơn Tốt vẫn kém hơn, vì chất (Xe đổi lấy quân nhỏ hơn) thường đáng hơn một Tốt; nhưng độ hoạt động của quân vẫn có thể lật ngược. 殘 Chỉ còn Pháo và Tốt có cầm hoà được trước một Xe không?Đôi khi, nếu Pháo và Tốt dựng được một thành luỹ thật sự hoặc phối hợp phản công thật, nhưng thế thủ này mong manh, phụ thuộc nhiều vào thế cờ cụ thể. 殘 Tính toán cuộc đua giữa hai Tốt đang tiến ở hai cánh đối diện thế nào?Đếm chính xác số nước mỗi Tốt cần để thành mối đe doạ thật gần cung đối phương, có tính tới lượt đi của ai, thay vì ước lượng khoảng cách bằng mắt. 殘 Sự phối hợp quân, chứ không chỉ quân số, ảnh hưởng thế nào tới việc chuyển hoá ưu thế tàn cuộc?Quân thừa mà rời rạc chuyển hoá chậm hơn nhiều so với ít quân hơn nhưng phối hợp tốt, vì bên phòng thủ được dịp xử lý từng đe doạ một. 殘 Kỹ thuật phòng thủ bằng hai Sĩ, không còn Tượng, trước một Xe là gì?Trước một Xe trơ thì không giữ được: Xe thắng ở mọi thế cờ hợp lệ. Hai Sĩ chỉ kéo dài được thời gian, nên việc phòng thủ thật phải làm từ sớm hơn. 殘 Vô tình khiến đối phương hết nước đi khi đang cố chiếu bí có phải là vấn đề không?Không, và đây là khác biệt thật với cờ vua: hết nước đi là thua cho bên không còn nước hợp lệ, nên để đối phương hết nước chính là bạn thắng luôn ván cờ. 殘 Bên phòng thủ còn đủ Sĩ Tượng giữ hoà trước một Mã trơ hoặc một Pháo trơ thế nào?Một Mã hay một Pháo đơn độc không ép được chiếu bí trước Sĩ Tượng toàn: nó không tạo đủ đe doạ để làm quá tải hàng phòng thủ vốn chẳng buộc phải đi. 殘 Pháo đối một Tượng và một Tốt thì kỹ thuật thế nào?Đừng trông chờ một ván thắng. Pháo không có ngòi của riêng mình: ngoài hai Tướng, quân duy nhất nó nhảy qua được là Tượng và Tốt của bên phòng thủ. 殘 Tàn cuộc Xe Tượng đối Xe Sĩ, mỗi bên giữ một loại quân phòng thủ khác nhau, chơi thế nào?Quân ngang nhau, quân phòng thủ khác loại: ván cờ thường do các điểm quanh cung bên nào yếu hơn quyết định, không do khác biệt cố hữu giữa Tượng và Sĩ. 殘 Tàn cuộc mỗi bên hai Xe, các quân khác ngang nhau, thường được quyết định thế nào?Mỗi bên hai Xe, các quân khác ngang nhau: kết quả thường do độ hoạt động của Xe và số Tốt quyết định, không do kỹ thuật riêng nào của cặp quân này. 殘 Đánh giá tàn cuộc Mã Pháo một bên đối Xe Mã bên kia thế nào?Trên giấy Xe Mã hơn hẳn, vì có Xe trong khi bên kia chỉ có Pháo, và thường còn có kế hoạch dễ hơn, vì riêng Xe đã tạo được đe doạ. 殘 Luật lộ mặt tướng được dùng làm vũ khí trong tàn cuộc thế nào?Tướng nhà cấm Tướng đối phương dùng cả lộ nó đứng, thành một quân tấn công miễn phí. Nó không bao giờ chiếu: nước làm hai Tướng đối mặt là không hợp lệ. 殘 Một bên chỉ còn Tướng trơ thì có nghĩa là gì?Bên đó đã mất mọi quân khác và chỉ còn cách cầm cự bằng các nước đi hợp lệ. Ván đã thua hay chưa hoàn toàn tuỳ vào lực lượng đối phương còn lại. 殘 Hai Tốt, không quân nào khác, có chiếu bí được Tướng trơ không?Có. Hai Tốt cùng Tướng nhà thắng Tướng trơ trong 98,4% số thế cờ, khống chế các điểm thoát của nó mà không cần thêm quân nào khác. 殘 Học cờ thế cổ điển có còn đáng không, so với học tàn cuộc thực dụng hiện đại?Có. Các thế sáng tác trong sách cổ dạy kỹ thuật gọn gàng và cách nhận diện mẫu hình mang thẳng sang ván thật, dù ván thật hiếm khi đi tới đúng thế đó. 殘 Những thế cờ tàn nổi tiếng nhất trong cờ tướng là gì?Nổi tiếng nhất là tứ đại danh cục: 七星聚會, 蚯蚓降龍, 野馬操田 và 千里獨行. Cùng với đó: cờ thế sáng tác khác tàn cuộc thực dụng trong ván đấu ở chỗ nào. 殘 Câu 缺士怕車，缺象怕炮 nghĩa là gì?Thiếu Sĩ thì sợ Xe, thiếu Tượng thì sợ Pháo. Quân tấn công nào khai thác lỗ hổng nào trong hàng phòng thủ, và vì sao lại như vậy. 殘 Đọc tên thế tàn cuộc như 車兵對車士象全 thế nào?Bên mạnh ghi trước, rồi 對 (đối), rồi bên phòng thủ, kèm 勝 hoặc 和 cho kết luận. Cách giải mã tên các thế cờ trong mọi cuốn sách tàn cuộc.