Hỏi đáp về luật cờ tướng

規 Luật cờ tướng cơ bản là gì?Cờ tướng chơi trên giao điểm của bàn 9×10, mỗi bên 16 quân, Đỏ đi trước, và thắng bằng cách chiếu bí Tướng đối phương. 規 Pháo ăn quân thế nào trong cờ tướng?Pháo di chuyển như Xe trên đường trống, nhưng ăn quân thì phải nhảy qua đúng một quân, của bên nào cũng được. 規 Mã bị cản chân là gì?Mã đi một ô thẳng rồi một ô chéo. Nếu có quân đứng ở ô thẳng đó, nước đi không hợp lệ — Mã không bao giờ nhảy qua quân. 規 Chiếu lặp có bị xử thua không?Có. Bên chiếu lặp bắt buộc phải đổi nước đi, không đổi thì xử thua. Đây là khác biệt lớn nhất so với cờ vua. 規 Hết nước đi là thua hay hoà?Là thua. Bên đến lượt mà không còn nước đi hợp lệ nào sẽ bị xử thua — cờ tướng không có khái niệm hoà vì hết nước. 規 Luật lộ mặt tướng là gì?Hai Tướng không được đứng cùng một đường dọc mà giữa không có quân nào. Mọi nước đi tạo ra thế đó đều không hợp lệ. 規 Làm sao đọc biên bản (ký hiệu) cờ tướng?Mỗi nước cờ ghi bốn phần: quân gì, ở đường nào, đi hướng nào, tới đâu. 炮二平五 và C2=5 là cùng một nước, viết hai cách. 規 Tướng có tự ăn quân đối phương được không?Có. Tướng ăn bất kỳ quân đối phương nào đứng liền kề trong cung, miễn là sau khi ăn Tướng không bị lộ mặt với Tướng kia hay bị quân khác chiếu. 規 Sĩ đi được tối đa mấy điểm trên bàn cờ?Đúng năm điểm trong suốt cả ván: bốn góc cung và điểm giữa cung. Sĩ là quân ít điểm đến nhất trên toàn bàn cờ. 規 Luật chạm quân phải đi là gì?Trong thi đấu chính thức, chạm vào quân nào với ý định đi thì phải đi quân đó nếu còn nước hợp lệ. Cờ vỉa hè thường không áp dụng luật này. 規 Luật "không đủ quân chiếu bí" nghĩa là thế nào?Một số tổ hợp quân, như Pháo trơ hay chỉ còn Sĩ Tượng, không bao giờ ép được chiếu bí dù chơi bao lâu, nên ván cờ xử hoà thay vì chơi tiếp vô ích. 規 Luật 60 nước không ăn quân là gì?Sáu mươi nước liên tiếp không bên nào ăn quân thì ván cờ xử hoà. Chỉ ăn quân mới làm lại số đếm; chiếu không có tác dụng đó. 規 Đuổi lặp khác chiếu lặp ở điểm nào?Chiếu lặp nhắm vào Tướng; đuổi lặp nhắm vào bất kỳ quân nào khác. Cả hai đều bắt bên tạo ra thế lặp phải đổi nước, nhưng đuổi lặp khó phân xử hơn nhiều. 規 Tướng có bảo vệ được quân nhà không?Có, với quân đứng liền kề trong cung. Một Sĩ được Tướng đứng cạnh bảo vệ: ăn vào sẽ bị Tướng ăn lại, trừ khi quân ăn cũng được bảo vệ. 規 Cờ tướng có luật thời gian (đồng hồ) tiêu chuẩn không?Không có luật đồng hồ riêng cho cờ tướng. Bất kỳ đồng hồ cờ vua nào cũng dùng được, và các mức thời gian phổ biến giống hệt bên cờ vua. 規 Lỡ đi một nước bất hợp lệ thì xử lý thế nào?Cờ chơi thường thì đơn giản đi lại nước khác. Thi đấu chính thức thì trọng tài sửa theo điều lệ, thường kèm phạt thời gian. 規 Cản mắt tượng là gì?Tượng đi chéo hai ô, và nếu điểm giữa đường chéo đó có quân đứng, dù quân của bên nào, nước đi không hợp lệ. Đó là cản mắt tượng. 規 Có bắt buộc phải ăn quân khi có thể ăn không?Không. Cờ tướng không có luật bắt buộc ăn quân như cờ đam; bạn luôn được chọn giữa ăn quân hay đi nước khác, miễn là nước đi hợp lệ. 規 Luật cấm tự đặt Tướng mình vào thế bị chiếu là gì?Mọi nước đi khiến Tướng của chính mình bị chiếu, dù trực tiếp hay do lộ mặt tướng, đều không hợp lệ. Đây là quy tắc chung bao trùm nhiều luật riêng lẻ khác. 規 Vì sao cờ tướng không dùng luật lặp ba lần như cờ vua?Cờ vua hoà tự động khi một thế lặp lại ba lần, không quan tâm ai gây ra. Cờ tướng phân xử theo trách nhiệm: bên chủ động tạo ra thế lặp bằng chiếu hoặc đuổi phải đổi nước, không được hưởng hoà. 規 Luật 60 nước khác luật 50 nước cờ vua ở điểm nào?Cùng ý tưởng, ngăn ván cờ kéo dài vô tận khi không bên nào tiến triển, nhưng cờ tướng dùng ngưỡng 60 nước thay vì 50, và áp dụng tự động thay vì cần một bên yêu cầu. 規 Luật xin hoà trong thi đấu cờ tướng hoạt động thế nào?Một bên có thể đề nghị hoà bất cứ lúc nào tới lượt mình; đối phương có toàn quyền nhận hoặc từ chối. Không có nghĩa vụ phải nhận, và từ chối liên tục không vi phạm luật gì. 規 Có thể xảy ra thế cả hai Tướng cùng bị chiếu cùng lúc không?Không. Luật cấm đi một nước khiến Tướng của chính mình bị chiếu, nên tại mỗi thời điểm chỉ có thể có một Tướng bị chiếu, là Tướng của bên sắp đi, không bao giờ cả hai cùng lúc. 規 Bày sai vị trí Sĩ và Tượng lúc mới bày quân thì sao?Ván cờ không hợp lệ ngay từ đầu nếu quân bày sai vị trí chuẩn. Bàn cờ điện tử tự xếp đúng; bàn cờ vật lý cần người chơi tự kiểm tra trước khi đi nước đầu tiên. 規 Có luật gọi trọng tài khi nghi ngờ đối thủ phạm luật không?Trong thi đấu chính thức, người chơi có quyền dừng đồng hồ và gọi trọng tài bất cứ lúc nào nghi ngờ một nước đi vi phạm luật. Cờ chơi thường thì hai bên tự thoả thuận, không có bên thứ ba phân xử. 規 Luật của cờ thế (giải bài toán) có khác luật ván đấu thường không?Cách đi của từng quân và mọi luật cơ bản giống hệt nhau. Khác biệt chỉ nằm ở mục tiêu: cờ thế yêu cầu tìm đúng một chuỗi nước thắng hoặc hoà đã định trước, không phải chơi tự do tới hết ván. 規 Một nước đi có thể tạo ra chiếu bằng hai quân cùng lúc không?Có. Khi một quân di chuyển vừa tự nó chiếu vừa mở đường cho một quân khác phía sau cũng chiếu, Tướng bị chiếu bởi hai quân trong cùng một nước, và rất khó đỡ cả hai cùng lúc. 規 Ai được chọn màu quân (Đỏ hay Đen) trước khi chơi?Không có quy tắc cố định trong luật cờ; cờ chơi thường thoả thuận hoặc bốc thăm, còn thi đấu chính thức thường theo lịch thi đấu do ban tổ chức xếp sẵn, xen kẽ qua các ván. 規 Ăn quân duy nhất đang đứng giữa hai Tướng có hợp lệ không?Có, trừ khi quân ăn là Tướng: quân ăn đứng vào đúng điểm đó nên hai Tướng vẫn bị chắn. Riêng Tướng ăn quân chắn duy nhất thì sẽ lộ mặt tướng, nên không hợp lệ. 規 Thế cờ lặp lại nhiều lần mà không ai phạm chiếu lặp hay đuổi lặp thì xử lý thế nào?Ván cờ được xử hoà. Cờ tướng không coi mọi thế lặp là hoà như cờ vua; trước hết phải xem có bên nào vi phạm chiếu lặp hoặc đuổi lặp, và nếu không bên nào phạm luật thì thế lặp đó là hoà. 規 Quân bị ăn có được đặt lại lên bàn cờ không, như luật thả quân của shogi?Không. Một khi bị ăn, quân đó rời khỏi ván cờ vĩnh viễn. Cờ tướng không có cơ chế thả quân bị bắt trở lại bàn cờ như shogi của Nhật Bản. 規 Một quân Tốt hết nước đi nhưng các quân khác vẫn còn nước thì sao?Không có gì đặc biệt xảy ra. Ván cờ chỉ xử thua khi toàn bộ các quân của một bên, gộp lại, không còn bất kỳ nước đi hợp lệ nào, không phải khi một quân riêng lẻ hết nước. 規 Sĩ hoặc Tượng có được đi vào ô đang bị quân đối phương khống chế không?Có. Luật chỉ cấm nước đi để Tướng nhà bị chiếu, không cấm đi vào ô bị đối phương khống chế. Sĩ, Tượng vào ô bị đe doạ vẫn hợp lệ, miễn đúng cách đi. 規 Chơi cờ tướng trực tuyến có luật khác gì so với chơi trên bàn cờ thật?Bộ luật cơ bản giống hệt nhau, nhưng bàn cờ điện tử tự động chặn mọi nước bất hợp lệ và không cần trọng tài, trong khi luật chạm quân phải đi gần như không còn ý nghĩa. 規 Quân cờ bị xê dịch ngoài ý muốn giữa ván thì xử lý thế nào?Đây không phải một nước đi nên không chịu các luật về nước đi; thông lệ chung là đặt lại đúng vị trí ban đầu trước khi tiếp tục, với sự đồng thuận của cả hai bên hoặc xác nhận của trọng tài. 規 Vì sao cờ tướng không có luật nhập thành như cờ vua?Vì Tướng đã bị giam sẵn trong cung 3x3 kiên cố ngay từ đầu ván, không cần một nước đặc biệt để đưa nó tới nơi an toàn như Vua trong cờ vua vốn đứng giữa bàn cờ mở. 規 Có mấy cách để thoát khỏi một nước chiếu?Ba cách như cờ vua: đi Tướng tránh chiếu, chặn quân vào giữa hoặc ăn quân đang chiếu. Bị Pháo chiếu còn cách thứ tư: rút ngòi. Hết cách là bị chiếu bí. 規 Chỉ còn hai Tướng trơ trên bàn cờ thì xử lý thế nào?Ván cờ xử hoà ngay lập tức, vì không bên nào còn bất kỳ quân nào khác để tạo ra một nước chiếu, nói gì tới chiếu bí. Đây là trường hợp không đủ quân chiếu bí rõ ràng nhất có thể có. 規 Ai có trách nhiệm ghi biên bản trong một ván đấu chính thức?Trong thi đấu chính thức, mỗi người chơi tự ghi biên bản ván của mình, giống quy ước của cờ vua. Cờ chơi thường và phần lớn ván trực tuyến không cần ai ghi cả. 規 Cờ tướng thi đấu có luật hoãn ván (niêm phong nước đi) như cờ vua cổ điển không?Hầu như không còn dùng. Thi đấu cờ tướng hiện đại chơi trọn ván trong một buổi với đồng hồ cộng giờ, nên tục lệ niêm phong nước đi để hoãn sang hôm sau gần như đã biến mất. 規 Có luật cấm hai kỳ thủ thoả thuận hoà trước khi ván đấu bắt đầu không?Có. Thoả thuận trước kết quả một ván, dù là hoà hay bất cứ kết quả nào khác, bị coi là gian lận thi đấu, tách biệt hoàn toàn với việc xin hoà hợp lệ trong lúc đang chơi. 規 Có quy định số nước tối thiểu trước khi được phép xin hoà trong thi đấu không?Nhiều giải đặt ra một số nước tối thiểu, thường trong khoảng vài chục nước, trước khi hai bên được phép đồng ý hoà, nhằm ngăn những ván hoà nhanh không phản ánh đấu tranh thật. Con số cụ thể do điều lệ từng giải quy định. 規 Khán giả có được gợi ý nước đi cho người chơi đang thi đấu không?Không. Khán giả, huấn luyện viên hay bất kỳ ai ngoài hai người chơi đều không được gợi ý nước đi, bình luận thành tiếng về thế cờ, hay ra hiệu trong lúc ván đang diễn ra. 規 Thi đấu cờ tướng trực tuyến chống gian lận bằng cách nào?Các giải quan trọng thường yêu cầu bật camera, giám sát bằng phần mềm phát hiện dấu hiệu dùng engine, và đối chiếu thống kê nước đi với các mẫu hình chơi của máy tính. 規 Có thể khiếu nại kết quả sau khi ván đã kết thúc và biên bản đã ký không?Rất hạn chế. Một khi cả hai bên đã ký biên bản xác nhận kết quả, kết quả thường coi là chung cuộc; tuỳ điều lệ giải, chỉ lỗi rõ ràng mới có thể được sửa qua kháng nghị chính thức, thường trong thời hạn ngắn. 規 Có luật cấm mang điện thoại hoặc thiết bị điện tử vào phòng thi đấu chính thức không?Có, ở hầu hết các giải chính thức. Mang theo thiết bị có khả năng kết nối mạng vào khu vực thi đấu thường bị coi là vi phạm nghiêm trọng, bất kể có thực sự sử dụng hay không. 規 Trọng tài có quyền tuyên hoà một ván đấu mà không cần hai bên đồng ý không?Có, trong một số trường hợp cụ thể như thế cờ bị coi là không thể phá vỡ, hoặc cả hai bên cùng vi phạm chiếu lặp và đuổi lặp. Đây là quyền phân xử, khác với hoà theo thoả thuận giữa hai người chơi. 規 Trong một trận đấu nhiều ván, màu quân của mỗi ván được quyết định thế nào?Trong một trận đấu tay đôi gồm nhiều ván, màu quân thường luân phiên đều đặn giữa hai người chơi qua từng ván, khác với một ván đơn lẻ trong giải nhiều vòng nơi màu quân do lịch thi đấu sắp xếp. 規 Cờ chấp là gì và luật chấp quân, chấp nước hoạt động thế nào?Cờ chấp là hình thức chơi cân bằng trình độ chênh lệch giữa hai người, bằng cách bên mạnh hơn bỏ bớt một hoặc vài quân, hoặc nhường số nước đi trước, trong khi luật đi quân của từng quân không hề thay đổi. 規 Đầu hàng (xin thua) trong cờ tướng thực hiện thế nào?Đầu hàng thường được tuyên bố rõ ràng bằng lời hoặc bằng cử chỉ không thể hiểu nhầm, như bắt tay đối thủ, và một khi đã tuyên bố thì không thể rút lại. 規 Chạm vào một quân nhưng quân đó không còn nước đi hợp lệ nào thì sao?Nếu quân vừa chạm vào hoàn toàn không có nước đi hợp lệ nào, luật chạm quân phải đi không áp dụng được, và người chơi được tự do chọn một nước đi khác bất kỳ. 規 Xin hoà có bị giới hạn số lần đề nghị, hay chỉ được đề nghị trong lượt của mình không?Đề nghị hoà đúng quy cách được đưa ra ngay sau khi đi xong một nước, trước khi bấm đồng hồ chuyển lượt, và đối thủ có quyền từ chối bất cứ lúc nào; đề nghị liên tục gây phiền nhiễu có thể bị trọng tài coi là hành vi thiếu tôn trọng. 規 Đến trễ vào ván đấu chính thức có bị xử thua không?Hầu hết giải đấu quy định một mốc thời gian tối đa được phép đến trễ trước khi tự động xử thua, và đồng hồ của người vắng mặt vẫn chạy kể từ giờ bắt đầu ván dù họ chưa có mặt; mốc cụ thể do điều lệ từng giải quyết định, không có một con số chung cho mọi giải. 規 Phát hiện ghi sai ký hiệu nước đi trong biên bản giữa ván thì xử lý thế nào?Phát hiện lỗi ghi biên bản giữa ván thì dừng lại sửa ngay bằng cách đối chiếu với vị trí thật trên bàn cờ, chứ không được lùi bàn cờ về đúng như biên bản sai; nếu không tự chắc chắn, gọi trọng tài xác nhận trước khi tiếp tục. 規 Phát hiện bày thiếu hoặc thừa một quân trên bàn cờ sau khi đã đi vài nước thì xử lý thế nào?Phát hiện sớm, khi số nước đã đi còn ít, thường khôi phục lại đúng vị trí ban đầu rồi đi lại từ đầu; phát hiện quá muộn khi không còn tái dựng chính xác được trình tự, trọng tài phải tự quyết theo tình huống cụ thể, và ván có thể phải huỷ. 規 Cách xếp quân cờ tướng lúc bắt đầu thế nào cho đúng?Hàng cuối: Xe, Mã, Tượng, Sĩ, Tướng, Sĩ, Tượng, Mã, Xe. Hai Pháo ở hàng thứ ba, năm Tốt ở hàng thứ tư, cách nhau một đường. 規 Chiếu tướng và chiếu bí khác nhau thế nào?Chiếu là đe doạ ăn Tướng ở nước sau, còn chống đỡ được. Chiếu bí là chiếu mà không còn cách nào đỡ: ván cờ kết thúc, bên bị chiếu bí thua. 規 Cờ tướng hoà khi nào?Hoà khi hai bên đồng ý, khi không bên nào còn đủ quân chiếu bí, khi chạm giới hạn số nước không ăn quân, hoặc khi thế lặp mà không bên nào phải chịu lỗi. 規 Chiếu tướng có bắt buộc phải hô “chiếu” không?Không. Nước chiếu có hiệu lực dù không ai nói gì; bên bị chiếu tự có trách nhiệm nhìn ra. Hô chiếu chỉ là thói quen khi chơi vui. 規 Những nước đi nào không hợp lệ trong cờ tướng?Ăn quân mình, đi xuyên qua quân, Mã bị cản chân, Tượng bị cản mắt, Tướng Sĩ ra khỏi cung, Tượng qua sông, Tốt lùi, bỏ lượt, và để Tướng mình bị chiếu. 規 Pháo 2 bình 5 nghĩa là gì?Pháo đang ở đường 2 đi ngang sang đường 5, tức đường giữa. Đây là nước Pháo đầu, cách mở đầu quen thuộc nhất của cờ tướng. 規 Mã 8 tiến 7 nghĩa là gì?Mã 8 tiến 7 (M8.7) là Mã đang ở đường 8 nhảy lên phía trước, tới đường 7. Với Mã, con số cuối là đường đến, không phải số bước. 規 Tượng 3 tiến 5, Sĩ 4 tiến 5 nghĩa là gì?Tượng 3 tiến 5 là Tượng ở đường 3 lên điểm giữa trên đường 5; Sĩ 4 tiến 5 là Sĩ ở đường 4 lên tâm cung. Với Sĩ và Tượng, số cuối là đường đến. 規 Xe 1 tiến 1 là đi mấy ô? Khi nào số cuối là số bước?Xe ở đường 1 tiến lên một bước. Với Xe, Pháo, Tốt, Tướng, sau tiến hoặc thoái thì số cuối là số bước; sau bình thì là đường đến. 規 Ký hiệu P2-5, M8.7 viết tắt nghĩa là gì?Chữ cái là tên quân, số đầu là đường đang đứng, dấu ở giữa là hướng đi, số cuối là đường đến hoặc số bước. P2-5 là Pháo 2 bình 5. 規 Hai quân cùng loại trên một đường dọc thì ghi nước đi thế nào?Khi hai quân cùng loại đứng trên một đường dọc, bỏ số đường và gọi là quân trước, quân sau: Pháo trước bình 4, Xe sau tiến 2. 規 Ký hiệu h2e2 trong cờ tướng là gì?Đó là ký hiệu toạ độ: cột a tới i, hàng 0 tới 9, tính từ phía Đỏ. h2e2 là Pháo 2 bình 5. Phần mềm và chương trình chơi cờ hay dùng cách này. 規 Cách tự ghi lại một ván cờ tướng như thế nào?Cách ghi biên bản cờ tướng: số thứ tự, nước của Đỏ, rồi nước của Đen. Dùng một cách ký hiệu thống nhất và ghi kết quả ở dòng cuối. 規 Chiếu mấy lần thì bị xử thua chiếu lặp?Luật không đếm số nước chiếu mà xét thế cờ có lặp lại không. Chiếu nhiều mà không lặp thì không phạm; bên chiếu ở mọi nước của vòng lặp mới bị xử. 規 Đi rồi có được xin đi lại nước cờ không?Theo luật thi đấu thì không: buông tay là nước đi đã xong. Chơi vui thì tuỳ hai người thoả thuận. Trên mạng, tuỳ nơi và tuỳ loại ván. 規 Bị Pháo chiếu thì đỡ thế nào?Né Tướng khỏi đường Pháo, ăn Pháo, dời ngòi nếu là quân mình, hoặc chèn thêm một quân vào giữa để Pháo có hai ngòi. Lùi Tướng dọc đường Pháo vẫn bị chiếu. 規 Bị Mã chiếu thì đỡ thế nào?Bị Mã chiếu có ba cách đỡ: né Tướng, ăn Mã, hoặc đặt một quân vào chân Mã. Mã bị cản chân thì hết chiếu, dù vẫn đứng nguyên chỗ cũ. 規 Quân đối phương đang bị ghim có còn chiếu được Tướng mình không?Có. Quân đối phương bị ghim vào Tướng của nó vẫn khống chế các điểm như thường, vẫn chiếu được. Tướng mình không được đi vào những điểm đó. 規 Các thuật ngữ cờ tướng cơ bản nghĩa là gì?Tiến, thoái, bình; chiếu, chiếu bí; ngòi, cản chân, cản mắt; lộ mặt tướng; cung, sông, quá hà; tiên, hậu; khai cuộc, trung cuộc, tàn cuộc, giải thích ngắn. 規 Cờ tướng bên nào đi trước?Trong cờ tướng, Đỏ luôn đi trước. Trên sơ đồ Đỏ được vẽ ở phía dưới, và lợi thế đi trước là có thật nhưng nhỏ hơn so với cờ vua. 規 Làm sao để thắng một ván cờ tướng?Bạn thắng khi chiếu bí Tướng đối phương, khi đối phương hết nước đi, hoặc khi họ xin thua, hết giờ hay bị xử thua theo luật thế lặp. 規 Chiếu trong cờ tướng nghĩa là gì?Chiếu (將軍) nghĩa là Tướng bị tấn công và phải được cứu ngay. Bạn không bắt buộc phải hô, và không bao giờ được để Tướng của mình bị chiếu. 規 Mục tiêu của ván cờ tướng là gì?Mục tiêu là chiếu bí Tướng đối phương. Ăn các quân khác chỉ là phương tiện, và chỉ hơn quân thôi thì không bao giờ thắng được ván cờ. 規 Bên Đỏ và bên Đen trong cờ tướng khác nhau ở điểm nào?Đỏ đi trước, và hai bên luôn viết năm trong bảy loại quân bằng chữ khác nhau. Còn cách đi của quân thì hai bên hoàn toàn giống nhau, không khác chút nào. 規 Làm sao biết một ván cờ tướng đã thực sự kết thúc?Ván cờ kết thúc khi chiếu bí, hết nước đi, xin thua, hết giờ hoặc bị phân xử thế lặp. Bàn cờ điện tử tự báo; trên bàn cờ thật, bạn phải tự nhận ra. 規 Làm sao tránh vô tình để Tướng mình bị chiếu?Trước mỗi nước, liếc xem sau nước đó còn gì che chắn cho Tướng. Nước nào để Tướng nhà bị tấn công đều không hợp lệ, nên đằng nào bàn cờ cũng từ chối. 規 Thế cờ ban đầu của cờ tướng có luôn giống nhau, hay có thay đổi?Có. Khác các biến thể cờ vua bày quân ngẫu nhiên, mọi ván cờ tướng tiêu chuẩn đều bắt đầu từ đúng một cách bày cố định cho cả 32 quân, lần nào cũng vậy. 規 Pháo có thể gây ra đuổi lặp không?Có. Pháo cứ mỗi nước lại làm mới đòn doạ vào cùng một quân không được bảo vệ khi thế cờ lặp lại là đang đuổi quân đó; bên đuổi phải đổi nước, không thì thua. 規 Pháo có chiếu lặp được không?Có. Pháo có thể chiếu bằng cách tự di chuyển hoặc nhờ có thêm ngòi, và nếu mọi nước trong một vòng lặp đều là chiếu, bên chiếu phải đổi nước, không thì thua. 規 Đuổi lặp trong cờ tướng là gì?Đuổi lặp là liên tục doạ ăn cùng một quân để ép thế lặp. Cũng như chiếu lặp, bên đuổi phải đổi nước, không đổi thì bị xử thua. 規 Tuyển tập 110 thế cờ lặp là gì?Đây là tuyển tập chính thức các thế cờ có lời giải, quy định cách phân xử thế lặp, và là thước đo mà mọi cách cài đặt luật đuổi lặp phải đối chiếu. 規 Đi lặp nước trong cờ tướng thì bị xử thế nào?Thế lặp thông thường, khi không bên nào chiếu hay đuổi, là hoà. Nếu chính bạn là bên chiếu hoặc đuổi, bạn phải đổi nước, không đổi thì thua. 規 Vì sao cờ tướng ít hoà hơn cờ vua?Hết nước đi là thua, chiếu lặp là thua, và Tướng bị giam trong cung nên đợt tấn công dễ thành công. Bên phòng thủ đơn giản là có ít tài nguyên hơn. 規 Không bên nào thắng được thì ván cờ tướng kết thúc thế nào?Luật 60 nước kết thúc ván cờ: sáu mươi nước không ăn quân là hoà. Trong thực tế, hai bên thường đã đồng ý hoà từ lâu trước đó. 規 Vì sao bên chiếu lặp phải đổi nước?Vì luật đặt trách nhiệm về thế lặp lên bên đang ép nó. Bên bị chiếu không có lựa chọn nào; bên chiếu thì có, nên bên chiếu phải đổi. 規 Hoà do lặp nước có giống chiếu lặp không?Không. Thế lặp thông thường, không bên nào ép, là hoà; còn chiếu lặp buộc bên chiếu phải đổi nước, không đổi thì thua. Đây là hai điều luật khác nhau. 規 Đối thủ cứ chiếu liên tục thì nên làm gì?Đỡ đúng từng nước chiếu và nhớ rằng luật đứng về phía bạn: bên chiếu phải đổi nước hoặc thua, nên bạn không cần tự mình tìm lối thoát. 規 Đuổi một quân lặp đi lặp lại có luôn bị cấm không?Không. Chỉ một lời doạ ăn thật sự mới tính là đuổi theo luật. Thế lặp mà không có nước ăn nào thật sự có lợi thì không bị phân xử theo cùng cách. 規 Trọng tài phân xử tranh chấp về thế lặp thế nào?Bằng cách đối chiếu thế cờ lặp với luật thế lặp của giải và tuyển tập phán lệ chính thức, rồi xác định bên nào, nếu có, buộc phải đổi nước. 規 Ván cờ tướng có thể hoà trước khi đủ 60 nước không?Có, rất dễ. Thoả thuận, không đủ quân chiếu bí, hay thế lặp được xử hoà đều có thể dẫn tới hoà từ lâu trước khi đủ sáu mươi nước không ăn quân. 規 Vì sao đuổi một quân được bảo vệ không tính là đuổi lặp?Vì luật nhắm vào lời doạ thật sự và có lợi. Nếu quân bị áp sát được bảo vệ đầy đủ, ăn nó không được lợi gì, nên không có nước đuổi thật nào để phân xử. 規 Chiếu lặp có phải dùng cùng một quân mỗi lần không?Không. Điều quan trọng là cùng một bên cứ chiếu mãi mà thế cờ không thực sự thay đổi, chứ không phải quân cụ thể nào thực hiện từng nước chiếu. 規 Có thể yêu cầu xử hoà mà không cần đối thủ đồng ý không?Có, trong các trường hợp cụ thể: luật 60 nước, không đủ quân chiếu bí và phân xử thế lặp đều là hoà theo luật, không cần bên kia đồng ý. 規 Thủ tục yêu cầu xử hoà trong cờ tướng thế nào?Trong thi đấu chính thức, hãy báo trọng tài; trọng tài đối chiếu biên bản với điều luật liên quan, như số đếm 60 nước hay thế lặp, rồi mới xác nhận. 規 Thể thức thời gian có làm thay đổi chuyện hoà cờ tướng không?Luật thì không, nhưng thời gian nhanh để lại ít chỗ để tính một cách phòng thủ chính xác, nên cờ chớp và cờ nhanh thường ít ván hoà đúng kỹ thuật hơn. 規 Yêu cầu xử hoà sai thì bị xử lý thế nào?Yêu cầu đơn giản bị bác và ván cờ tiếp tục từ chỗ đã dừng. Giải nghiêm ngặt có thể phạt thời gian, nhưng yêu cầu sai tự nó không khiến bạn thua ván. 規 Luật 60 nước có thiên vị bên nào không?Không. Luật áp dụng y hệt cho cả hai bên và chỉ được kích hoạt bởi việc không có nước ăn quân, bất kể bên nào đang hơn hay đang kém. 規 Tốt có thể là quân thực hiện đuổi lặp không?Không. Cũng như Tướng, Tốt được miễn khỏi luật đuổi: những lời doạ lặp đi lặp lại của Tốt không bao giờ bị xử là đuổi lặp, dù nó đang doạ quân nào. 規 Chiếu bí và điều kiện hoà xảy ra cùng một nước thì sao?Chiếu bí thắng ngay. Ván cờ kết thúc ngay khi một nước hợp lệ chiếu bí, trước khi bất kỳ điều kiện hoà nào phát sinh ở cùng nước đó kịp có hiệu lực. 規 Đã đi tiếp qua điều kiện hoà rồi có còn yêu cầu xử hoà được không?Thường là được với kiểu hoà theo luật như số đếm 60 nước, đối chiếu qua biên bản, nhưng yêu cầu sớm tránh được tranh cãi về thời điểm điều kiện thực sự đạt. 規 Quân bị đuổi cũng đang doạ lại quân đuổi thì xử thế nào?Khi đó có thể không bên nào chịu lỗi một mình, và thế cờ được xét theo chi tiết; doạ lẫn nhau có thể khiến không bên nào buộc phải đổi nước, dẫn tới hoà. 規 Đồng hồ hai bên có thể hết giờ gần như cùng lúc không?Có thể sát nút, nhưng chỉ một đồng hồ về không trước. Bên nào hết giờ trước thì thua vì hết giờ, như mọi trường hợp thua giờ thông thường. 規 Đã đồng ý hoà rồi mới phát hiện bỏ lỡ đòn chiếu bí, ván hoà có còn hiệu lực không?Có. Hoà thoả thuận là một giao ước ràng buộc giữa hai người chơi vào thời điểm đó; phát hiện ra một nước thắng bị bỏ lỡ sau đó không huỷ được nó. 規 Có thể yêu cầu xử hoà khi thế cờ sắp lặp lại không?Trong thi đấu chính thức, thường bạn phải đi nước tạo thế lặp trước; một yêu cầu chỉ dựa trên ý định lặp không giống với việc thế lặp đã thực sự xảy ra. 規 Đi tới thế lặp bằng thứ tự nước khác có còn tính là lặp không?Có. Điều quan trọng là cùng một thế cờ, cùng bên đến lượt đi, có thực sự xuất hiện lại hay không; lần sau đi tới bằng đường nào không ảnh hưởng tới phân xử. 規 Đã yêu cầu xử hoà rồi có rút lại được trước khi trọng tài phán quyết không?Ở phần lớn các giải là được, cho tới khi trọng tài thực sự xác nhận phán quyết. Nhưng một khi đã phán, kết quả giữ nguyên và không thể đơn giản rút lại. 規 Sắp đủ 60 nước, có được cố ý ăn quân để làm lại số đếm và đánh tiếp không?Được. Bất kỳ nước ăn quân nào của bên nào cũng đưa số đếm về không, và cố ý ăn quân để tránh một ván hoà sắp tới không có gì sai, miễn là nước ăn đó hợp lệ. 規 Liên tục đề nghị hoà để câu giờ có bị phạt, tách biệt với luật thế lặp không?Nhiều giải cho trọng tài quyền can thiệp nếu lời đề nghị hoà bị dùng để làm phiền đối thủ, vì đó là chuyện hành vi chứ không phải chuyện của thế cờ. 規 Vì sao đuổi lặp thường khó chứng minh hơn chiếu lặp?Chiếu đọc ngay được trên bàn cờ ở mỗi nước. Đuổi phụ thuộc vào nhiều phép thử về quân bảo vệ, giá trị nước đổi và quân được miễn, nên cần ví dụ có lời giải. 規 Phát hiện trọng tài sai sau khi ván kết thúc, kết quả hoà có bị lật lại được không?Đôi khi, ở giải có tổ chức, qua quy trình kháng nghị hoặc đính chính chính thức nếu điều lệ có quy định. Việc này hiếm và thường chỉ trong một thời hạn ngắn. 規 Trong tranh chấp đuổi lặp, ai phải chứng minh: bên yêu cầu hay bên bị tố?Không bên nào phải tranh luận: trọng tài phán theo các nước đã ghi. Bên đã đuổi cùng một quân ở mọi nước, không thuộc ngoại lệ nào, phải đổi nước hoặc thua. 規 Ván cờ có thể hoà ngẫu nhiên ở trung cuộc dù không bên nào định lặp hay đuổi không?Có. Luật xét bàn cờ, không xét ý định. Thế lặp không tính trước là hoà nếu không bên nào chiếu hay đuổi ở mọi nước, nhưng bên lần nào cũng chiếu thì vẫn thua. 規 Tướng có chiếu được Tướng đối phương không?Không trực tiếp. Luật lộ mặt tướng không cho hai Tướng đối mặt nhau trên một lộ trống, nên thế đó không bao giờ xuất hiện như một nước chiếu. 規 將軍 (jiangjun) trong cờ tướng nghĩa là gì?將軍 nghĩa là chiếu — vốn là từ “tướng quân” dùng như động từ, báo hiệu đang tấn công Tướng đối phương. Hô lên hay không là tuỳ ý. 規 Tướng chỉ còn một nước đi hợp lệ thì sao?Ván cờ vẫn tiếp tục bình thường, nhưng đó là dấu hiệu nguy hiểm: chỉ cần khống chế thêm một điểm là chiếu bí, còn nếu cả bàn hết nước đi thì là thua. 規 Luật lộ mặt tướng ảnh hưởng tới khai cuộc thế nào?Hiếm khi trực tiếp, vì đầu ván lộ giữa thường đầy quân, nhưng nó âm thầm cấm một số nước đổi quân có thể dọn sạch lộ đó quá sớm. 規 Có khi nào Tướng không ăn được quân đối phương đứng ngay cạnh?Có. Nếu quân đó được bảo vệ, ăn nó sẽ khiến Tướng bị quân bảo vệ chiếu, nên nước ăn đơn giản là không hợp lệ, dù trên bàn trông thế nào. 規 Luật lộ mặt tướng thay đổi thế nào khi có Pháo đứng trên lộ giữa?Luật không đổi, nhưng dọn trống lộ đó trở nên nguy hiểm hơn nhiều: bớt quân có thể cùng lúc tạo ra nước chiếu của Pháo và một thế lộ mặt tướng phạm luật. 規 Tướng có thể bị buộc phải ăn một quân được bảo vệ không?Không. Ăn quân có bảo vệ sẽ để Tướng bị chiếu nên không bao giờ hợp lệ. Nếu đó là cách thoát chiếu duy nhất thì thế cờ là chiếu bí. 規 Luật lộ mặt tướng có bao giờ giúp bên phòng thủ thay vì bên tấn công không?Có, thỉnh thoảng. Luật này đối xứng: Tướng phòng thủ cũng lấy đi một lộ của Tướng bên tấn công, và ghim bất kỳ quân tấn công nào đứng một mình giữa hai Tướng. 規 Đi một quân vì lý do khác có thể vô tình tạo nước chiếu do lộ mặt tướng không?Không. Nếu quân bạn là thứ cuối cùng chắn giữa hai Tướng, đưa nó rời khỏi lộ là không hợp lệ, nên nước đi bị từ chối; nó không bao giờ là nước chiếu. 規 Làm sao chắc chắn Tướng mình thực sự bị chiếu bí, chứ không chỉ là một nước chiếu khó?Kiểm tra mọi cách đỡ chiếu hợp lệ: ăn quân chiếu, chặn đường, và đưa Tướng tới từng điểm kề bên, trước khi kết luận không cách nào dùng được. 規 Tướng có bao giờ bị ăn thật sự không?Trên thực tế là không. Ván cờ kết thúc ngay khi bị chiếu bí, tức là trước khi luật cho phép đi tới một thế cờ mà Tướng có thể bị ăn. 規 Tướng có được ra khỏi cung không?Không. Tướng bị giới hạn trong chín điểm của cung suốt cả ván cờ, hai Sĩ cũng vậy. Kể cả khi thoát chiếu, Tướng cũng không được rời cung. 規 Sĩ có được ra khỏi cung không?Không. Sĩ bị giới hạn trong cung và đi chéo một ô, nên chỉ tới được năm trong chín điểm của cung: bốn góc và điểm giữa cung. 規 Cờ tướng có luật bắt tốt qua đường như cờ vua không?Không. Tốt cờ tướng mỗi lần chỉ đi một ô, không có bước đôi ở nước đầu, nên tình huống mà luật bắt tốt qua đường sinh ra để xử lý không bao giờ xảy ra. 規 Cờ tướng có được bỏ lượt không?Không. Đến lượt thì bạn phải đi một nước hợp lệ. Bên không còn nước đi hợp lệ nào sẽ thua, vì hết nước đi trong cờ tướng là thua chứ không phải hoà. 規 Pháo không có ngòi có ăn quân được không?Không. Pháo chỉ ăn quân bằng cách nhảy qua đúng một quân. Không có quân nào ở giữa, hoặc có hai quân ở giữa, thì nước ăn đó không hợp lệ. 規 Mã có được đi vào cung không?Có. Cung chỉ giới hạn Tướng và Sĩ. Mã, Xe, Pháo và Tốt, của bên nào cũng vậy, đều được tự do đi vào, đi qua và đứng trong cung. 規 Có được ăn quân của chính mình trong cờ tướng không?Không. Bạn không bao giờ được ăn quân của mình, nhưng quân mình vẫn cản Mã, Tượng và Xe của chính bạn y hệt như quân đối phương. 規 Pháo không có ngòi có chiếu được Tướng không?Không. Chiếu là doạ ăn Tướng, mà Pháo không ăn được nếu không có đúng một ngòi — nên không có ngòi thì không có nước chiếu nào cả. 規 Luật cờ tướng có giống nhau ở mọi nơi không?Luật đi quân giống nhau ở mọi nơi. Khác biệt nằm ở cách phân xử thế lặp và một số chi tiết thi đấu giữa luật Trung Quốc, luật WXF và thông lệ Việt Nam. 規 Hai quân cờ tướng có đứng chung một điểm được không?Không. Mỗi điểm chỉ chứa nhiều nhất một quân. Đi vào điểm có quân đối phương là ăn quân đó; đi vào điểm có quân mình là không hợp lệ. 規 Bị chiếu có bắt buộc phải đỡ ngay không?Có. Bạn phải đỡ nước chiếu ngay ở nước kế tiếp bằng cách ăn quân chiếu, chặn đường chiếu hoặc đi Tướng. Mọi nước đi khác đều không hợp lệ. 規 Hết giờ trong cờ tướng thì xử thế nào?Bên để hết giờ bị xử thua ngay lập tức, với điều kiện đối phương còn đủ quân để, về lý thuyết, có bất kỳ cơ hội chiếu bí nào. 規 Pháo có ăn được Tướng không?Về nguyên tắc là có, như với mọi quân khác. Nhưng trên thực tế ván cờ đã kết thúc bằng chiếu bí trước khi Tướng thật sự bị ăn. 規 Sĩ có ăn được quân đối phương không?Có. Sĩ ăn quân đúng như cách nó đi, chéo một ô và chỉ trong cung, nên chỉ ăn được những quân đối phương đã lọt vào trong cung. 規 Hai quân của mình có được đứng chung một lộ không?Được, bao nhiêu quân của bạn cũng có thể đứng chung một lộ hay một hàng. Hạn chế duy nhất là không hai quân nào, của bất kỳ bên nào, được chung một điểm. 規 Chiếu mở có hợp lệ trong cờ tướng không?Hoàn toàn hợp lệ và rất hay gặp. Đi một quân để lộ ra đòn tấn công của quân đứng phía sau nó là một trong những cách chiếu bình thường nhất. 規 Có quân nào không thể bị ăn trong cờ tướng không?Không. Mọi quân, kể cả Tướng, đều có thể bị ăn nếu quân đối phương đi tới được một cách hợp lệ. Không loại quân nào được luật bảo vệ riêng. 規 Khi nào một nước cờ được coi là đã đi xong?Khi thi đấu trên bàn cờ thật, nước đi hoàn tất lúc tay buông quân ở điểm mới. Khi chơi online, nước đi hoàn tất ngay lúc được gửi lên máy chủ. 規 Có được đi hai nước liền trong cờ tướng không?Không. Lượt đi luân phiên nghiêm ngặt giữa Đỏ và Đen, không có ngoại lệ, không có nước thưởng, và không có cách nào bỏ qua lượt của đối phương. 規 Tốt có ăn được Tốt đối phương không?Có. Tốt ăn mọi quân đối phương, kể cả Tốt, ở điểm nó đi tới hợp lệ được: thẳng phía trước, hoặc sang ngang sau khi đã qua sông. 規 Có bắt buộc phải ăn quân mạnh nhất không?Không. Không luật nào bắt bạn ăn một quân cụ thể, hay quân giá trị nhất đang bị treo. Mọi nước ăn quân đều tuỳ chọn và do bạn tự quyết. 規 Có thể thắng bằng cách ép đối phương hết nước đi không?Được. Vì hết nước đi là thua chứ không phải hoà, cố ý khiến đối phương không còn nước hợp lệ là một kỹ thuật thắng chính đáng, có khi quyết định. 規 Quân bị ghim có được đi để chiếu Tướng đối phương không?Chỉ khi đi dọc đường ghim. Nước đưa quân bị ghim ra khỏi đường đó là không hợp lệ dù có chiếu; Xe, Pháo hay Tốt bị ghim vẫn có thể đi dọc theo đường ấy. 規 Có được từ chối lời đề nghị hoà không?Được. Lời đề nghị hoà chỉ thành hoà khi cả hai bên chấp nhận. Bên nào cũng có thể từ chối và cứ thế chơi tiếp, y như đề nghị hoà trong cờ vua. 規 Tốt có ăn chéo được không?Không. Tốt ăn quân đúng như cách nó đi: thẳng phía trước, hoặc sang ngang sau khi đã qua sông, và không bao giờ ăn chéo. 規 Tượng có ăn được quân cách hai điểm chéo không?Được, nếu điểm giữa của đường chéo đó, gọi là mắt Tượng, đang trống. Một quân đứng ở mắt Tượng chặn cả nước ăn lẫn mọi nước đi trên đường chéo ấy. 規 Quân nhà có bao giờ chiếu Tướng của chính mình không?Không. Chiếu luôn do quân đối phương tạo ra. Quân nhà chỉ có thể để lộ Tướng cho một nước chiếu, bằng cách tránh khỏi đường hoặc trở thành ngòi cho Pháo đối phương. 規 Nước đi bị cấm vì đòn doạ sau này hay chỉ vì bị chiếu ngay lập tức?Chỉ đòn doạ ngay lập tức. Tính hợp lệ được xét theo thế cờ ngay sau nước đi, Tướng nhà có bị chiếu không, chứ không theo những gì có thể xảy ra về sau. 規 Rời bàn cờ giữa ván thì có bị xử thua không?Đồng hồ của người đó vẫn tiếp tục chạy. Người không quay lại kịp sẽ thua vì hết giờ, y như hết giờ vì bất kỳ lý do nào khác trong ván. 規 Đang bị chiếu có được đề nghị hoà không?Được, bản thân việc đề nghị hoà luôn hợp lệ, nhưng nếu lời đề nghị bị từ chối thì bạn vẫn phải đỡ chiếu ngay bằng nước đi tiếp theo của mình. 規 Thoát một nước chiếu có thể vô tình tạo ra thế cờ không hợp lệ không?Có. Tướng chạy khỏi một nước chiếu có thể bước vào một điểm vi phạm luật lộ mặt tướng, và đường thoát đó đơn giản là không hợp lệ. 規 Thế cờ lặp lại hai lần đã đủ để đòi xử hoà chưa?Chưa. Cờ tướng không có số lần lặp cố định như luật lặp ba lần của cờ vua. Điều được xét là ai đang chiếu hay đuổi, qua đủ số lần lặp để thấy rõ. 規 Nước chiếu bí có thể vẫn không hợp lệ nếu để lộ Tướng nhà không?Có. Nước đi để Tướng nhà bị chiếu là không hợp lệ, bất kể nó đạt được gì ở chỗ khác, kể cả chiếu bí đối phương. Tính hợp lệ luôn được xét trước. 規 Tốt có chắn được luật lộ mặt tướng như mọi quân khác không?Có. Bất kỳ quân nào đứng một mình trên lộ giữa, giữa hai Tướng, đều chắn luật lộ mặt tướng, kể cả một con Tốt, dù giá trị của nó thấp. 規 Sĩ có chắn được lộ mặt tướng không, khi nó không bao giờ rời cung?Có, khi Sĩ đứng ở điểm giữa cung. Điểm duy nhất đó nằm trên lộ giữa, nên Sĩ đứng ở đó chắn luật lộ mặt tướng như mọi quân khác. 規 Tướng có được đi vào một nước chiếu khó thấy, kiểu chiếu mở ẩn, không?Không. Điểm đến không hợp lệ nếu có quân nào tấn công nó, kể cả đòn tấn công chỉ lộ ra do chính nước đi của Tướng, nên chiếu mở ẩn cũng loại điểm đó. 規 Hai quân nhà có thể cùng bị ghim vào Tướng một lúc không?Có. Không gì giới hạn mỗi lần chỉ một thế ghim; thường gặp cảnh một quân bị ghim trên lộ mặt tướng, còn quân khác bị Xe hay Pháo ghim ở chỗ khác. 規 Có thể chặn chiếu bằng cách ăn quân đang đứng ở điểm cần chặn không?Không, vì tình huống đó không bao giờ xảy ra. Đường chiếu của Xe và chân Mã luôn trống khi chúng chiếu, còn ăn ngòi của Pháo chỉ để lại một ngòi mới. 規 Luật lộ mặt tướng có áp dụng cho quân nào khác ngoài hai Tướng không?Không. Luật lộ mặt tướng chỉ dành riêng cho hai Tướng đối mặt nhau trên một lộ trống. Không có hạn chế tương tự cho bất kỳ cặp quân nào khác.